وقتی صحبت از کار در ارتفاع میشود، یکی از اولین سوالهایی که بسیاری از افراد و شرکتها میپرسند این است:
«یک ست کامل کار در ارتفاع میخواهم؛ چه تجهیزاتی لازم است؟»
اما پاسخ این سوال برای همه افراد یکسان نیست. تجهیزات مورد نیاز برای کار در ارتفاع به عواملی مانند نوع فعالیت، ارتفاع محل کار، نحوه دسترسی، مدت زمان کار، وجود نقاط اتصال ایمن و روش صعود و فرود بستگی دارد.
برای مثال، تجهیزاتی که یک نیروی نصب و تعمیرات در ارتفاع نیاز دارد ممکن است با تجهیزات یک تکنسین دکل مخابراتی، کارگر ساختمانی یا نیروی شستوشوی نمای ساختمان متفاوت باشد.
با این حال، اگر بخواهیم یک ست اولیه و عمومی برای حفاظت فردی در کار در ارتفاع معرفی کنیم، چند تجهیز اصلی وجود دارد که در بسیاری از پروژهها مورد استفاده قرار میگیرند.
ست کار در ارتفاع شامل چه تجهیزاتی است؟
یک ست پایه کار در ارتفاع معمولاً میتواند شامل تجهیزات زیر باشد:
- هارنس ایمنی تمام بدن
- طناب ایمنی یا طناب کار در ارتفاع
- لنیارد یا بند ایمنی
- سیستم جذب انرژی در صورت نیاز
- کارابینهای ایمنی
- تجهیزات اتصال و ایجاد نقطه مهار
- کلاه ایمنی مناسب کار در ارتفاع
- دستکش مناسب فعالیت
- کیف یا سیستم حمل تجهیزات
البته تمام این تجهیزات همیشه در یک ست واحد مورد نیاز نیستند و انتخاب آنها باید بر اساس روش انجام کار و سیستم حفاظت در برابر سقوط انجام شود.
۱. هارنس ایمنی تمام بدن؛ مهمترین بخش ست کار در ارتفاع
اولین تجهیزی که معمولاً برای کار در ارتفاع مورد توجه قرار میگیرد، هارنس ایمنی تمام بدن (Full Body Harness) است.
هارنس وظیفه دارد در صورت سقوط، نیروهای واردشده را به قسمتهای مناسب بدن منتقل کرده و امکان اتصال فرد به سیستم حفاظت در برابر سقوط را فراهم کند.
یک هارنس مناسب باید متناسب با نوع فعالیت انتخاب شود. برخی هارنسها برای کار عمومی در ارتفاع طراحی شدهاند و برخی مدلها برای فعالیتهای تخصصی مانند:
- کار روی سازههای فلزی
- کار روی دکل
- کار با طناب
- دسترسی با طناب
- عملیات نجات
- کار در فضاهای محدود
- کارهای صنعتی و نفت و گاز
طراحی شدهاند.
برای مثال، MSA V-FORM یکی از هارنسهای شناختهشده برای استفاده در سیستمهای حفاظت در برابر سقوط است که بسته به مدل و پیکربندی میتواند برای کاربردهای مختلف کار در ارتفاع مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین هنگام خرید هارنس، تنها توجه به قیمت یا ظاهر محصول کافی نیست و باید نوع کار، نقاط اتصال و استانداردهای محصول بررسی شود.
۲. طناب؛ آیا هر طنابی برای کار در ارتفاع مناسب است؟
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم هر طنابی را میتوان برای کار در ارتفاع استفاده کرد.
به هیچ عنوان.
طناب مورد استفاده در سیستمهای ایمنی و کار در ارتفاع باید متناسب با کاربرد و دارای مشخصات فنی و استانداردهای مربوط به همان کاربرد باشد.
برای مثال، طنابهای مورد استفاده در سیستمهای دسترسی با طناب، طنابهای نیمهاستاتیک، طنابهای مورد استفاده در سیستمهای مهار سقوط و طنابهای موقعیتدهی ممکن است ویژگیها و کاربردهای متفاوتی داشته باشند.
بنابراین اگر مشتری فقط بگوید:
«یک طناب برای کار در ارتفاع میخواهم»
اول باید مشخص شود که طناب برای چه کاری استفاده میشود:
- صعود؟
- فرود؟
- دسترسی با طناب؟
- مهار سقوط؟
- موقعیتدهی؟
- نجات؟
- ایجاد سیستم ایمنی؟
به همین دلیل، انتخاب طناب باید بر اساس نوع سیستم و روش کار انجام شود، نه صرفاً بر اساس قطر یا طول طناب.
۳. لنیارد یا بند ایمنی
لنیارد یکی دیگر از تجهیزات مهم در بسیاری از سیستمهای حفاظت در برابر سقوط است.
لنیارد میتواند برای اتصال فرد به یک نقطه مهار یا سیستم ایمنی مورد استفاده قرار گیرد و بسته به نوع آن ممکن است دارای ویژگیهایی مانند:
- طول ثابت
- طول قابل تنظیم
- دو شاخه یا Y شکل
- قابلیت اتصال به سازه
- سیستم جذب انرژی
باشد.
برای کارهایی که احتمال سقوط وجود دارد، استفاده از لنیارد مناسب با سیستم جذب انرژی میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
اما نکته مهم این است که هر لنیاردی برای هر نوع کار مناسب نیست. برای مثال، لنیارد موقعیتدهی با لنیارد طراحیشده برای مهار سقوط، کاربرد یکسانی ندارد.
۴. سیستم جذب انرژی
در سیستمهای مهار سقوط، کاهش نیروی واردشده به بدن فرد هنگام سقوط اهمیت بسیار زیادی دارد.
به همین دلیل در برخی سیستمها از جاذب انرژی (Energy Absorber) استفاده میشود.
جاذب انرژی برای کاهش نیروهای ناشی از سقوط طراحی شده و میتواند به صورت مستقل یا به عنوان بخشی از یک لنیارد یا سیستم اتصال مورد استفاده قرار گیرد.
انتخاب سیستم مناسب باید با توجه به نوع کار، فاصله سقوط، فضای آزاد زیر فرد و مشخصات فنی تجهیزات انجام شود.
به همین دلیل نمیتوان صرفاً گفت:
«هرچه طناب و لنیارد بلندتر باشد بهتر است.»
در سیستمهای حفاظت در برابر سقوط، طول تجهیزات و فضای آزاد موجود زیر فرد اهمیت بسیار زیادی دارد.
۵. کارابین ایمنی
کارابینها برای اتصال اجزای مختلف سیستم حفاظت فردی مورد استفاده قرار میگیرند.
کارابین مورد استفاده در کار در ارتفاع باید متناسب با کاربرد طراحی شده و دارای سیستم قفل مناسب باشد.
در انتخاب کارابین باید به مواردی مانند:
- نوع قفل
- مقاومت
- شکل کارابین
- نوع اتصال
- سازگاری با سایر تجهیزات
توجه شود.
کارابینهای معمولی کوهنوردی یا ابزارهای متفرقه را نباید بدون بررسی مشخصات فنی و استانداردها جایگزین تجهیزات تخصصی حفاظت در برابر سقوط کرد.
۶. نقطه مهار یا Anchor Point
یکی از مهمترین قسمتهای یک سیستم حفاظت در برابر سقوط، نقطه اتصال یا مهار مناسب است.
داشتن هارنس و لنیارد به تنهایی به معنی ایمن بودن فرد نیست.
اگر نقطهای که فرد به آن متصل میشود مقاومت و طراحی مناسب نداشته باشد، کل سیستم ایمنی میتواند دچار مشکل شود.
نقطه مهار ممکن است:
- ثابت باشد
- موقت باشد
- روی سازه نصب شود
- روی خط زندگی افقی یا عمودی قرار داشته باشد
انتخاب و نصب نقطه مهار باید توسط فرد متخصص و مطابق با الزامات فنی مربوط به همان سیستم انجام شود.
۷. کلاه ایمنی مناسب کار در ارتفاع
کلاه ایمنی یکی دیگر از تجهیزات مهم برای بسیاری از فعالیتهای کار در ارتفاع است.
کلاه مورد استفاده در ارتفاع باید متناسب با محیط کاری انتخاب شود و در بسیاری از فعالیتها، وجود بند چانه مناسب اهمیت زیادی دارد تا در هنگام حرکت یا سقوط از سر جدا نشود.
نوع کلاه مورد استفاده برای کار در ارتفاع ممکن است با کلاه ایمنی عمومی کارگاهی تفاوت داشته باشد.
بنابراین هنگام تهیه ست کار در ارتفاع، باید محیط کار و خطرات احتمالی مانند سقوط اجسام، برخورد با سازه و سقوط فرد در نظر گرفته شود.
۸. دستکش مناسب
انتخاب دستکش به نوع فعالیت بستگی دارد.
برای مثال، یک تکنسین کار در ارتفاع ممکن است به دستکشهایی نیاز داشته باشد که:
- چسبندگی مناسب داشته باشند
- در برابر سایش مقاوم باشند
- هنگام کار با طناب کنترل خوبی ایجاد کنند
- از دست در برابر بریدگی یا آسیبهای مکانیکی محافظت کنند
در فعالیتهای تخصصی، انتخاب دستکش باید بر اساس خطرات محیط کار انجام شود.
۹. کیف و تجهیزات جانبی
برای حمل تجهیزات در ارتفاع، استفاده از کیف ابزار مناسب میتواند بسیار مفید باشد.
در برخی فعالیتها، ابزارهایی مانند:
- کیف ابزار کار در ارتفاع
- بند ابزار
- سیستم جلوگیری از سقوط ابزار
- ابزارهای تخصصی کار
نیز مورد نیاز هستند.
این تجهیزات بهخصوص در کارهایی که فرد در ارتفاع مشغول تعمیرات یا نصب تجهیزات است اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
پس یک «ست کار در ارتفاع» استاندارد دقیقاً شامل چیست؟
اگر یک مشتری بدون اطلاعات فنی به شما مراجعه کند و بگوید:
«یک ست کار در ارتفاع میخواهم.»
بهتر است قبل از پیشنهاد محصول، چند سوال مهم از او بپرسید:
۱. کاربر دقیقاً چه کاری انجام میدهد؟
مثلاً:
- کار ساختمانی
- نصب و تعمیرات
- کار روی دکل
- کار روی سازه فلزی
- کار با طناب
- شستوشوی نما
- نصب تابلو
- فعالیت صنعتی
- عملیات نجات
۲. ارتفاع محل کار چقدر است؟
ارتفاع کار روی انتخاب سیستم حفاظت در برابر سقوط و تجهیزات مناسب تأثیر دارد.
۳. فرد چگونه به محل کار دسترسی پیدا میکند؟
آیا با:
- نردبان
- داربست
- بالابر
- دکل
- طناب
به محل کار میرسد؟
۴. آیا نقطه مهار ایمن وجود دارد؟
اگر نقطه مهار مناسب وجود نداشته باشد، باید راهکار مناسب برای ایجاد سیستم مهار بررسی شود.
۵. هدف سیستم چیست؟
آیا تجهیزات برای:
- جلوگیری از سقوط
- مهار سقوط
- موقعیتدهی در کار
- دسترسی با طناب
- صعود و فرود
- عملیات نجات
مورد نیاز هستند؟
یک ست پایه پیشنهادی برای شروع
اگر بخواهیم یک ترکیب عمومی و قابل فهم برای شروع معرفی کنیم، میتوان گفت:
هارنس تمام بدن + سیستم اتصال مناسب + لنیارد یا سیستم طناب متناسب با نوع کار + کارابینهای استاندارد + کلاه ایمنی مناسب کار در ارتفاع
و در صورت نیاز:
جاذب انرژی + سیستم مهار یا نقطه اتصال مناسب + خط زندگی + تجهیزات موقعیتدهی + کیف ابزار و سیستم ضد سقوط ابزار
اما این ترکیب را نباید به عنوان یک پکیج ثابت و مناسب برای تمام پروژهها در نظر گرفت.
برای مثال، تجهیزات مورد نیاز فردی که روی یک سازه فلزی کار میکند، ممکن است با فردی که با سیستم دسترسی با طناب روی نمای ساختمان فعالیت میکند، کاملاً متفاوت باشد.
جمعبندی؛ قبل از خرید ست کار در ارتفاع چه چیزی را بدانیم؟
ست کار در ارتفاع یک محصول واحد و یکسان برای همه افراد نیست.
انتخاب تجهیزات مناسب باید بر اساس نوع فعالیت، روش دسترسی، ارتفاع کار، خطر سقوط، وجود یا عدم وجود نقطه مهار و سیستم حفاظت مورد استفاده انجام شود.
اگر به دنبال خرید تجهیزات کار در ارتفاع هستید، بهتر است قبل از خرید، اطلاعات دقیقی از نوع فعالیت خود ارائه دهید تا تجهیزات متناسب با شرایط کاری پیشنهاد شود.
به طور کلی، هارنس تمام بدن یکی از اجزای اصلی بسیاری از سیستمهای حفاظت فردی در برابر سقوط است، اما هارنس به تنهایی یک سیستم کامل ایمنی محسوب نمیشود. برای ایجاد یک سیستم مناسب، باید اجزای مختلف مانند تجهیزات اتصال، لنیارد یا سیستم طناب، جاذب انرژی، نقاط مهار و سایر تجهیزات مورد نیاز به صورت هماهنگ انتخاب شوند.
پس اگر نمیدانید برای کار خود دقیقاً چه تجهیزاتی نیاز دارید، کافی است نوع کار، ارتفاع و روش دسترسی را مشخص کنید؛ انتخاب تجهیزات ایمنی را میتوان بر اساس همین اطلاعات انجام داد.
سوالات متداول
آیا هارنس به تنهایی برای کار در ارتفاع کافی است؟
خیر. هارنس تنها یکی از اجزای سیستم حفاظت فردی است و باید همراه با سیستم اتصال و سایر تجهیزات متناسب با نوع کار استفاده شود.
آیا هر طنابی برای کار در ارتفاع مناسب است؟
خیر. طناب باید متناسب با نوع سیستم و کاربرد انتخاب شود و نمیتوان از طنابهای معمولی یا طنابهای نامشخص برای حفاظت در برابر سقوط استفاده کرد.
برای خرید یک ست کار در ارتفاع چه اطلاعاتی لازم است؟
نوع فعالیت، ارتفاع کار، روش دسترسی، نحوه اتصال به سازه و نوع سیستم حفاظت مورد نیاز از مهمترین اطلاعات هستند.
آیا یک ست کار در ارتفاع برای همه مشاغل مناسب است؟
خیر. تجهیزات مورد نیاز یک تکنسین دکل، کارگر ساختمانی، کاربر دسترسی با طناب یا نیروی نجات میتواند متفاوت باشد.
بهترین راه برای خرید ست کار در ارتفاع چیست؟
ابتدا نوع کار و شرایط پروژه را مشخص کنید و سپس تجهیزات را بر اساس استاندارد، کاربرد و سازگاری اجزای سیستم انتخاب کنید.
شرکت پارلا ایمن پایا با ارائه تجهیزات ایمنی و حفاظت فردی و تجهیزات تخصصی مورد استفاده در محیطهای صنعتی، آماده ارائه مشاوره جهت انتخاب تجهیزات متناسب با نیاز پروژهها و محیطهای کاری است.
دیدگاهی یافت نشد